Home / Văn mẫu THPT / Văn mẫu lớp 12 / Bình giảng bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy

Bình giảng bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy

Đề bài: Bình giảng bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy.

Bài làm

Câu thơ giản dị nhất, đau xót nhất: “khi tôi biết thương bà thì đã muộn” mang tất cả linh hồn của bài thơ. Và tôi coi Đò Lèn là bài thơ hay nhất, mang trọn vẹn phong cách thơ Nguyễn Duy. Bài thơ như một câu chuyện kể, có cốt truyện, có nhân vật, có không gian và thời gian… và được vào đề rất hồn nhiên. Thoạt đầu, nhà thơ kể về sự gắn bó của mình với quê ngoại. Người xưa nói: “Cháu ngoại vác mai qua mồ?” Nhưng với bé Duy, quê ngoại gắn bó với toàn bộ thời thơ ấu của anh. Chỉ bằng việc anh kể ra một loạt địa danh của vùng Đò Lèn, Hà Trung (Thanh Hoá); người đọc đã hiểu và tin nhà thơ gắn bó máu thịt với quê ngoại và bà ngoại như thế nào. Mười hai địa danh được liệt kê một cách đầy nghệ thuật bởi mỗi địa danh đều được thổi vào tâm trạng, tâm hồn, nông nỗi của bà ngoại anh, đến nỗi nếu không có những địa danh ấy, ta không hình dung ra gương mặt tinh thần của bà ngoại anh được.

Đây nhé; “Thuở nhỏ tôi ra Cống Na câu cá, níu váy bà đi chợ Bình Lâm.. ” Rồi nào là: “Bắt chim sẻ ở vành tai tượng Phật, và đôi khi ăn trộm nhãn chùa Trần… . Nguyễn Duy kể tên những công, những chợ, những đền, những chùa.. một cách hết sức tự nhiên mà xiết bao hoài niệm. Trong mạch hồi ức miên man của mình, anh còn kế tiếp: Thuở nhỏ tôi lên chơi đền cây Thị chân đất đi đêm xem lễ đền Sòng mùi huệ trắng quyện khói trầm thơm lắm điệu hát văn lảo đảo bóng cô đồng. Đến khổ thơ thứ ba, tâm thế của nhà thơ chuyển đột ngột như một thắt nút đầy kịch tính. Những trò chơi hồn nhiên, vô tư đến vô tâm của thời thơ ấu sáng trong đã đập mặt vào thực tế đầy khắc nghiệt. Nhà thơ sực tỉnh và bỗng lớn vượt lên như một sự giã từ tuổi thơ để bước sang tuổi thành niên.

ba-toi

Hình ảnh người bà trong Đò Lèn đã khiến người đọc rất xúc động

Loading...

Những lời thơ ở khổ thơ này, vì thế đã mang màu suy ngẫm: Tôi đâu biết bà tôi cơ cực thế bà mò cua, xúc tép ở đồng Quan  bà đi gánh chè xanh Ba Trại. quán cháo, Đồng Giao thập thừng những đêm hàn. Nếu ai từng biết hoặc đã từng qua những địa danh mà Nguyễn Duy vừa kể, sẽ hiểu được nỗi gian truân trong cuộc mưu sinh gian khó.của bà anh. Hình ảnh người bà thân cò lặn lội hiện lên trước mắt người đọc như những thước phim quay chậm, chỉ đọc thôi đã muốn trào nước mắt. Rồi qua quãng mô tả đầy sức gợi của tâm cảm ấy, khúc trữ tình độc thoại trong sâu thẳm tiềm thức nhà thơ bỗng cất lên, cao vút rồi trầm lắng, bình tĩnh mà xót xa! Có thể đây là một thú nhận, một ăn năn vì mình có lỗi với bà, vì mình quá trong sáng và thơ ngây, vì mình quá vô tâm nữa: Tôi trong suốt giữa hai bờ hư thực  giữa bà tôi và tiên phật thánh thần  cái năm đói củ giong riềng luộc sượng  cứ nghe thơm mùi huệ trắng, hương trầm. Sau tất cả hồn nhiên, vô tư và thức ngộ ấy, nhà thơ đã biến thành chàng trai, một chàng trai khác.

Hiện thực khắc nghiệt của đời sống, cuộc chiến tranh chống Mỹ ập tới, làm đảo lộn tất cả, một đảo lộn vừa đau đớn vừa xót xa. Nhà thơ kể bằng một giọng rất thản nhiên, rất tĩnh, rất văn xuôi mà đầy giông bão, như nghiến răng mà kể, rằng: Bom Mỹ giội nhà bà tôi bay mất  đền Sòng bay, bay tuốt cả chùa chiền  Thánh với Phật rủ nhau đi đâu hết  bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn. Những động từ bay mất! bay, bay tuốt, đi đâu hết… nghe tưng tửng, thản nhiên mà trào nước mắt, vì sau tất cả là bà tôi đi bán trứng ở ga Lèn! Hình ảnh cuối cùng in vào tâm khảm nhà thơ là hình ảnh người bà ngoại đang bán trứng ở ga Lèn. Anh mang hình ảnh đó vào chiến trường, làm “lương khố cho mỗi trận đánh và suốt cả đời mình. Nỗi xa xót cuối cùng của người cháu thi sĩ ấy là ngày trở lại, ngày chiến thắng trở về, anh không còn đựợc gập lại nguời bà thân yêu, mà chỉ gặp một nấm cỏ trên mộ bà: Tôi đi lính, lâu không về quê ngoại  dòng sông xưa vẫn bên lở bên bồi  khi tôi biết thương bà thì đã muộn  bà chỉ còn là một nấm cỏ thôi!

Trịnh Thanh Sơn

Bình giảng bài thơ Đò Lèn của Nguyễn Duy
5 (100%) 1 vote
Please follow and like us:

Comments

comments

Loading...
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial