Home / Tác phẩm văn học / HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT CHÍ PHÈO

HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT CHÍ PHÈO

Phân tích hình tượng nhân vật bi thương của Chí Phèo

1. Đặt vấn đề.

Trong truyện ngắn Đời thừa, Nam Cao từng viết “văn chương không cần đến những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khởi nghĩa nguồn chưa ai khởi và sáng tạo những gì chưa có” vậy mà cách đây hơn 70 năm, viết về đề tài nông dân khi trên diễn đàn đã từng sừng sững những thành công: Tắt đèn ( Ngô Tất Tố), bước đường cùng (Nguyễn Công Hoan), Vỡ đê (Vũ Trọng Phụng), Nam Cao vẫn khẳng định tiếng nói của mình vẫn sáng tạo những gì chưa có”. Đó là thành công của cây bút hiện thực khi ông xây dựng nhân vật Chí Phèo trong truyện ngắn cùng tên (1941)
Hình tượng bi quan của nhân vật Chí Phèo

• Nhan đề:

Tác phẩm lúc đầu có tên là cái lò gạch cũ, đến khi in thành sách lần đầu (Nhà xuất bản Đổi Mới – Hà Nội – 1941), Nhà xuất bản tự ý đổi tên thành “Đôi lứa xứng đôi”. Năm 1946 khi in lại trong tập luống cày Nam Cao đã đặt tên lại là “Chí Phèo”.
Cái lò gạch cũ là chi tiết nghệ thuật xuất hiện ở phần đầu truyện gắn với sự ra đời của Chí Phèo và trở lại cuối tác phẩm qua hình ảnh Thị Nở : Khi biết tin Chí Phèo đâm chết Bá Kiến và tự sát đã “nhớ lại những lúc ăn nằm với hắn, rồi nhìn nhanh xuống bụng và đột nhiên Thị thấy thoáng hiện ra cái lò gạch cũ bỏ không xa nhà cửa và vắng người lại qua”. Dường như nhà văn muốn nói: sẽ có một Chí Phèo con ra đời ở cạnh cái lò gạch cũ như bố nó để nối tiếp nghề nghiệp bố. Như vậy cái lò gạch cũ là biểu tượng về sự xuất hiện tất yếu của hình tượng Chí Phèo, thể hiện sự luẩn quẩn bế tắc trong cuộc đời, số phận người nông dân bị tha hóa trước cách mạng. Nhan đề này phù hợp với nội dung của tác phẩm nhưng thiên về cái nhìn hiện thực, ảm đạm, bi quan của nhà văn về cuộc sống và tiền đồ của người nông dân đồng thời có thể khiến độc giả hiểu rằng quá trình tha hóa mới là mạch vận động chính của tác phẩm chứ không phải quá trình hồi sinh của Chí: Trên thực tế, Nam Cao đã dành tất cả tài năng, tâm huyết và bút lực của mình để miêu tả chặng đường thức tỉnh, hoàn lương của Chí Phèo qua đó thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc.
– “Đôi lứa xứng đôi” là nội dung do nhà xuất bản đặt, dựa vào mối tình giữa Chí Phèo con quỷ dữ của làng Vũ Đại và Thị Nở – mụ đàn bà xấu ma chê quỷ hờn. Cái tên gọi này mang tính giật gân, gây sự tò mò, phù hợp với thị hiếu của một tầng lớp công chúng bấy giờ, hoàn toàn nhằm vào mục đích thương mại mà không gắn với tư tưởng chủ đề của tác phẩm
à Nam Cao đã quyết định đổi tên truyện thành Chí Phèo như ông đã từng đặt tên cho nhiều tác phẩm khác bằng cách lấy tên nhân vật chính. Có lẽ Chí Phèo là nhân đạo khái quát, súc tích và cũng đầy đủ nhất về tư tưởng nghệ thuật của nhà văn.
à Qua đây hình tượng nhân vật “Chí Phèo”, Nam Cao tố cáo xã hội thực dân phong kiến đã cướp đi của người nông dân lương thiện cả nhân hình, nhân tính, đẩy họ vào con đường lưu manh, đồng thời nhà văn cũng phát hiện, khẳng định phẩm chất tốt đẹp của những người này ngay khi tưởng chừng họ đã biến thành thú vật.

• Sự xuất hiện của nhân vật: Nghệ thuật trần thuật

Nam Cao đã mở đầu tác phẩm bằng hình ảnh Chí Phèo say rượu vừa đi vừa chửi. Chí chửi tất cả từ trời đến đời, cả làng Vũ Đại, sau khi mở rộng đối tượng chửi ra vô hạn mà không nhận được phản ứng của người khác, Chí bèn chửi cha đứa nào không chửi với hắn, chửi đứa nào chết mẹ nào đẻ ra thân hắn. Cách vào chuyện như vậy thật độc đáo. Bằng cách này Nam Cao đã tạo ấn tượng với người đọc về nhân vật chính – một kẻ say rượu vừa quen vừa lạ, nó say như bao gã đang ngập chìm trong hơi men nhưng nó lại khác người bởi sự chửi lạ lùng, Từ tiếng chửi ấy nhân vật hiện ra vừa cụ thể vừa sinh động
Người kể chuyện của ông rất đặc sắc bởi sự kết hợp của các dạng thức nghệ thuật. Lúc thì theo điểm nhìn của tác giả: “Hắn vừa đi vừa chửi”, khi thì điểm nhìn nhân vật: “Tức thật! Ờ! Thời nay thì tức thật”. Đây còn là một giọng văn đa giọng điệu. Giai điệu nhân vật phong phú, biến hóa, lúc tách bạch, lúc đan xen giọng miêu tả bình luận của nhà văn: “Bao giờ cũng thế, cứ rượu xong là hắn chửi”. Giọng người dân làng Vũ Đại: “Chắc nó chừa mình ra”; giọng Chí Phèo: “ Mẹ kiếp! Thế có phí rượu không”; đan xen giọng người kể và giọng nhân vật: “Đã thế, hắn phải chửi cha đứa nào không chửi nhau với hắn”

2. ý nghĩa

1. Là sự phản ứng của một người đang đau đớn bất mãn với cuộc đời, hắn ít nhiều cũng ý thức được sự bạc bẽo phũ phàng của cuộc đời mà ông dành cho hắn.
2. Điều đó cho thấy Chí Phèo đang cô độc. Đối với Chí Phèo chửi bới là con đường để giao tiếp với cộng đồng, để được đối thoại với cõi người và nếu ai đó trong số những người dân làng Vũ Đại chửi lại hắn thì cũng tức là người ta còn biến một anh Chí vẫn đang tồn tại trong cộng đồng này. Nhưng chỉ có mấy con chó đáp lại tiếng chửi của Chí. Phải chăng Chí Phèo đang bị gạt ra khỏi thế giới loài người? và nếu đúng như vậy thì tiếng chửi kia chính là nỗi đau thương của một người ít nhiều ý thức được đau thương của mình: sống giữa cuộc đời bị tước quyền làm người.
HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT CHÍ PHÈO
3 (60%) 1 vote
Please follow and like us:

Comments

comments

Loading...
Social media & sharing icons powered by UltimatelySocial